Jan Vanriet
© Hans Vercauter
Jan Vanriet (1948) is een dubbeltalent. Hij publiceerde enkele dichtbundels, schreef essays en columns, maar is toch vooral bekend als een van de meest toonaangevende Belgische schilders. Zijn werk wordt internationaal geprezen en is getoond op grote biënnales en tal van exposities in binnen- en buitenland. Vanriet woont en werkt in Antwerpen.
Editie 53 - 1 december 2024
Spijkers In De Wolken
De schilder Zoethout piekert over het ceremoniële verloop van zijn uitvaart. Hoe wil hij, naar eigen oordeel een belangrijk kunstenaar, herinnerd worden en wat mag dat feestje kosten? En wat daarna, rest de overledene nog een bijkomend prettig bestaan? Die besognes verhinderen geen jaloersheid, klinkende ruzies en blijvende wrok. Levenspartner Nora weet niet meer te lijmen. Spijkers in de wolken is het derde deel van een inmiddels unieke reeks binnen de Nederlandse literatuur, een scherpe, tragikomische roman over vertwijfeling, herinnering en afrekening. Uiteraard speelt in de achtergrond het artistieke milieu, maar vooral ontvouwt zich het fresco van de wereld met zijn talrijke zijsprongen zoals de verwerking van een jeugd in de collaboratie, door Jan Vanriet ogenschijnlijk, achteloos, maar vooral magistraal neergezet. Een verhaalboog waar de lezer de adem bij inhoudt.
Editie 53 - 1 december 2024
Bloot Verder
De dichter Gaston Boesmans heeft besloten zijn leven te downsizen, alles van sentimentele waarde moet weg. Ontspullen is het devies. Tijdens het wegwerken herontdekt hij literaire correspondentie uit de periode 1968-2020: treurberichten, liefdesverklaringen, hoera-verhalen. Zo passeert er een fraai stuk literaire geschiedenis met in de achtergrond een schets van de wereld die aldoor versombert. Van de beats van zijn generatie en de hoop op een vrijere maatschappij ging het regelrecht naar het covidvirus, de Russische invasie van Oekraïne, en de meisjes van K3.
Bloot verder schetst een even ontroerend als herkenbaar portret van ‘een held van onze tijd’, iemand die vecht tegen de waan van de dag. Met ironie en een montere korzeligheid heeft Jan Vanriet gevoelens van melancholie, twijfel en vervreemding vervat in een gietijzeren proza dat bulkt van prachtig verwoor- de, mooie diepe gedachten.
Editie 53 - 1 december 2024
Rovers
Louis Zoethout is een gerespecteerd beeldend kunstenaar, maar rond zijn zeventigste worstelt hij met de wereld en met zichzelf. Zijn nieuwe tentoonstelling oogst grote waardering, tot een jonge vrouw een kritisch krantenstuk publiceert waarin hij wordt neergezet als een belegen seksist. Zijn schilderijen blijken genderbevestigend, verheerlijken grensoverschrijdend seksueel gedrag. Kortom, hij promoot ‘toxisch gedachtegoed’. Zo ontstaat er een enorme mediarel, wordt de kunstenaar een nationaal issue en voelt hij zich als opgejaagd wild.
Rovers is een uiterst rijke roman. Het is een tijdsbeeld van de afgelopen decennia, een morele aanklacht en tegelijkertijd een pijnlijke farce. Heerlijk ironiserend zet Jan Vanriet een sakkerend stuk onbegrip neer, een personage dat zijn vat op de realiteit steeds nadrukkelijker verliest.
Closing Time
Het uitgangspunt van Jan Vanriet, zijn beeldtheorie en zijn wijze van denken worden toegelicht in een essay van Maarten Doorman, en in het interview met en het begeleidend parcours van Eric Rinckhout. Voor het overige bent u op de beelden aangewezen. De kunstenaar roept met zijn beelden op tot actieve participatie in het intuïtieve kijken. Hij maant de kijker als het ware aan tot het denken in beelden. En ook in deze prachtige catalogus is het beeld pertinent aanwezig.
Leegstaand
In Leegstaand staan de gedichten vol kleine beelden met grote gevolgen. Jan Vanriet kijkt aandachtig hoe schoonheid – of wat daarvoor moet doorgaan – zichzelf onmogelijk maakt, verpietert en vervolgens een schitterende herinnering wordt. De dichter neemt vele malen afscheid in deze bundel, maar vermomt die momenten als een weerzien van gisteren.
Gezichtsverlies
Veel van het werk van schilder Jan Vanriet is geworteld in de geweldadige geschiedenis van de 20ste eeuw. Het verhaalt van oorlog en vernietiging, verdwijning en vervolging, van het lot dat mensen treft: progroms, moord, vlucht, verlies van familie en identiteit. De Tweede Wereldoorlog, stalinisme, nazisme, Mauthausen – de familiegeschiedenis van Vanriet is er nauw mee verweven. In dit aangrijpende boek is Vanriets op oorlog en vervolging geïnspireerde werk voor het eerst bijeengebracht.
Radeloos Geluk
Radeloos geluk is de weerslag van een veelzijdig, geëngageerd kunstenaarsleven - een egodocument vol boeiende herinneringen aan historische gebeurtenissen en opmerkelijke figuren. Osip Mandelstam, Stefan Zweig, Hugo Claus, Remco Campert, Harry Mulisch, Pablo Picasso, David Hockney, György Konrád en Thomas Mann passeren de revue, maar ook voetballer Ferenc Puskás, Ischa Meijer, Corry Brokken en de koningshuizen der Lage Landen behoren tot het tableau de la troupe.
Radeloos geluk is ook een caleidoscopisch zelfportret van schilder-dichter Jan Vanriet, een zoektocht naar eigen identiteit, afgezet tegen het familiedrama tijdens de Tweede Wereldoorlog en tegen het canvas van zijn tijd. Het ontsluit, in helder, beeldrijk proza, de wereld in en buiten het atelier en verschaft de lezer inzicht in het gelaagde oeuvre van Jan Vanriet.
Ex Voto
Met Ex Voto schildert Jan Vanriet een biografie in verf, een zelfportret in beelden. Voor deze reeks schilderijen boort hij een ruim picturaal reservoir met persoonlijke ijkpunten aan: hij zet in de verf wat hem heeft geraakt, gebeurtenissen die hem hebben gevormd als mens en als kunstenaar – als we daar al een onderscheid in kunnen maken. Jan Vanriet is een volbloed schilder maar hij maakt er geen geheim van dat zijn wortels in de literatuur zitten. Het is dan ook nauwelijks toeval dat twee uitspraken van schrijvers naadloos aansluiten bij Ex Voto. Er is het citaat van Cees Nooteboom – een dierbare vriend Jan Vanriet – uit de roman Rituelen van 1980: ‘Herinnering is als een hond die gaat liggen waar hij wil. ’En Jeroen Brouwers schreef in Bezonken rood (1981): ‘Niets bestaat wat niet iets anders aanraakt.’